محمد مهدى ملايرى

56

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

ولى بازرگانان ايرانى از اين مركز براى آمدورفت و تجارت با همهء سواحل درياى سرخ چه سواحل عربى و چه سواحل افريقايى آن استفاده مىكردند و به همين سبب در ساحل افريقايى اين دريا نيز به محاذات بندر جده و وابسته به آن ، مركز ديگرى براى تجارت با افريقا به وجود آورده بودند ، ولى آن را نه در ساحل بلكه در سه جزيرهء نزديك به ساحل به نام سواكن ساخته بودند كه محل آن امروز در كشور سودان و نزديك بندر معروف آن ، « پور سودان » است . و محل اقامت و انبار كالاهاى خود را آنجا قرار داده بودند و روزها با كشتىهاى خود براى دادوستد به ساحل مىرفتند و شب‌هنگام به جزيره باز مىگشتند ، و اين از بيم غارت و هجوم بوميان افريقايى به ايشان بود . ابن حوقل كه خود در سواحل افريقايى درياى سرخ سفر كرده و لنگرگاه‌ها و بنادر آنجا را از سواحل مصر به سمت جنوب برشمرده ، محل اين سواكن را كه گويد بازرگانان ايرانى و طايفه‌اى از ربيعه در آنجا ساكنند در جنوب بندر عيذاب و محاذى جده در ساحل غربى اين دريا ذكر كرده است « 1 » . دربارهء ارتباط آبادانى جده با بازرگانان و دريانوردان سيرافى به جز آنچه در " تاريخ المستبصر " آمده در مأخذى قديم‌تر از آن هم اشاراتى هست . از ابو زيد ، كه مطلبى از او دربارهء جده گذشت ، نقل شده كه بازرگانان سيرافى كه خود داراى كشتىهاى بزرگ بوده‌اند تا جده در درياى سرخ و زنگبار در كرانه‌هاى شرقى افريقا هم رفت‌وآمد داشته‌اند و به قول استخرى عشق و علاقه مردم سيراف به دريانوردى به اندازه‌اى بوده كه حتى بعضى از آن‌ها چون به دريا مىرفته‌اند همهء عمر را در دريا به بازرگانى مىگذرانده‌اند و ديگر به محل خود برنمىگشته‌اند . و مىگويد آن‌ها از اين راه مال فراوانى به دست مىآورده‌اند تا جايى كه ثروت بعضى از آن‌ها به چهار ميليون دينار ( طلا ) مىرسيده است . گويد در دوران ما شنيده‌ام كه بيش از اين‌ها هم ثروت دارند « 2 » . دربارهء سيراف و اثر بازرگانان و دريانوردان آنجا در رونق و شكوفايى

--> ( 1 ) . صورة الارض ، ص 48 و 49 . ( 2 ) . مسالك الممالك ، ص 138 و 139 .